Tình trạng nhiễm khuẩn dạ dày tại Việt Nam đang chạm mức báo động với những con số thống kê gây sốc về tỷ lệ mắc bệnh và tử vong. Việc xem nhẹ các thói quen ăn uống hàng ngày vô tình biến mâm cơm gia đình thành con đường ngắn nhất dẫn đến các bệnh lý nan y, đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc thay đổi lối sống và tầm soát y tế định kỳ.
Sự hiện diện âm thầm của vi khuẩn HP không chỉ dừng lại ở những cơn đau bụng thông thường mà còn là tác nhân hàng đầu dẫn đến ung thư. Với tỷ lệ kháng thuốc ngày càng cao, cuộc chiến chống lại loại “sát thủ thầm lặng” này đang trở nên cam go hơn bao giờ hết, đòi hỏi mỗi cá nhân phải nâng cao ý thức bảo vệ bản thân và gia đình ngay từ những hành động nhỏ nhất.
Theo Báo VnExpress, tỷ lệ nhiễm vi khuẩn HP tại Việt Nam hiện ở mức 70,3% dân số, đưa số ca mắc mới ung thư dạ dày dẫn đầu khu vực Đông Nam Á. Tại hội nghị khoa học thường niên Bệnh viện Đa khoa Tâm Trí Sài Gòn ngày 28/3, ThS.BS.CK2 Hứa Thị Tú Anh cho biết tỷ lệ này đều cao hơn các nước trong khu vực.
Mối liên hệ nguy hiểm giữa vi khuẩn HP và ung thư
Từ năm 2009, Tổ chức Y tế Thế giới đã xếp vi khuẩn HP vào nhóm tác nhân gây ung thư loại một. Đáng lo ngại là nhiễm khuẩn thường khởi phát bằng viêm dạ dày mạn không triệu chứng (chiếm 70%), khiến người bệnh dễ nảy sinh tâm lý chủ quan. Tuy nhiên, bệnh có thể tiến triển thành loét dạ dày tá tràng (15-20%) và khoảng 1% chuyển thành ung thư dạ dày.
Nội soi tiêu hóa cho người bệnh tại Bệnh viện Tâm Trí Sài Gòn. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
Dưới đây là thống kê về tình hình ung thư dạ dày tại Việt Nam dựa trên dữ liệu từ GLOBOCAN:
| Chỉ số thống kê | Số liệu ghi nhận (năm 2022) | Thứ hạng/Tỷ lệ |
|---|---|---|
| Số ca mắc mới ung thư dạ dày | Hơn 16.277 ca | Top 5 bệnh ung thư phổ biến |
| Số ca tử vong hàng năm | Hơn 12.000 người | Top 3 nguyên nhân tử vong do ung thư |
| Thứ bậc mắc bệnh ở nam giới | – | Đứng thứ 3 |
| Thứ bậc mắc bệnh ở nữ giới | – | Đứng thứ 4 |
Nguồn: GLOBOCAN & VnExpress
Không chỉ gây hại cho hệ tiêu hóa, vi khuẩn HP còn liên quan đến nhiều rối loạn ở các cơ quan khác như làm tăng nguy cơ mắc bệnh Alzheimer, Parkinson. Ngoài ra, người nhiễm HP còn đối mặt với tình trạng thiếu máu do thiếu sắt hoặc vitamin B12, các bệnh về gan mật và một số bệnh lý ngoài da như mề đay mạn tính hay trứng cá đỏ.
Thói quen “chung đụng” và thách thức từ tình trạng kháng thuốc
Con người là ký chủ chính của vi khuẩn HP, với con đường lây truyền chủ yếu qua đường phân – miệng và miệng – miệng. Những thói quen ăn uống đặc trưng của người Việt như dùng chung bát đũa, chấm chung bát nước chấm, hoặc mớm thức ăn cho trẻ nhỏ là “cầu nối” chính cho vi khuẩn phát tán. Tỷ lệ lây nhiễm trong gia đình có thể vượt mức 80%, đặc biệt trẻ dưới 12 tuổi có nguy cơ rất cao nếu mẹ mang vi khuẩn HP.
Một thách thức lớn trong điều trị hiện nay là tình trạng kháng kháng sinh đang diễn biến phức tạp. Tại Việt Nam, tỷ lệ đa kháng (kháng cùng lúc hai loại kháng sinh Clarithromycin và Levofloxacin) đã vượt ngưỡng 57%. Chính vì vậy, tỷ lệ tái nhiễm sau điều trị tại nước ta cũng rất cao, đạt mức 23% sau 12 tháng, trong khi các nước phát triển chỉ khoảng 12%.
Trong năm đầu tiên sau điều trị, có từ 40% đến 75% trường hợp bị tái nhiễm do môi trường sống và thói quen sinh hoạt không thay đổi. Theo ThS.BS.CK2 Hứa Thị Tú Anh, “HP luôn gây ra tình trạng viêm ngay cả khi người bệnh chưa có triệu chứng”, điều này khẳng định việc tiệt trừ HP là chìa khóa quan trọng để ngăn ngừa viêm loét và ung thư về sau.
Giải pháp phòng ngừa và tầm soát hiệu quả
Để bảo vệ sức khỏe trước sự tấn công của vi khuẩn HP, người dân cần thiết lập “hàng rào” vệ sinh nghiêm ngặt. Việc ăn chín uống sôi, rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn là yêu cầu bắt buộc. Trong bữa cơm gia đình, nên tập thói quen dùng phần ăn riêng hoặc sử dụng muỗng/đũa riêng để gắp thức ăn, tuyệt đối không để đũa cá nhân chạm vào phần thức ăn chung.
Các thói quen mất vệ sinh khác như liếm tay khi đếm tiền hoặc ăn uống tại các hàng quán không đảm bảo điều kiện vô trùng cũng cần được loại bỏ. Đối với những người có triệu chứng tiêu hóa kéo dài như đau thượng vị, đầy hơi, ợ chua hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh dạ dày, cần thực hiện tầm soát sớm thông qua test hơi thở, xét nghiệm phân hoặc nội soi tiêu hóa khi có chỉ định từ bác sĩ.
Khi đã bước vào lộ trình điều trị, người bệnh tuyệt đối không được tự ý ngưng hay đổi thuốc để tránh nguy cơ vi khuẩn kháng thuốc. Quá trình này cần kết hợp với việc kiêng rượu bia, thuốc lá và các thực phẩm gây kích thích dạ dày để đạt hiệu quả tối ưu.
Mỗi cá nhân cần chủ động tầm soát HP ngay khi có các triệu chứng đau bụng, đầy hơi kéo dài và kiên quyết thay đổi thói quen dùng chung bát đũa trong gia đình. Việc tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị và tái khám đúng hẹn là cách duy nhất để chặn đứng nguy cơ tiến triển thành ung thư dạ dày – căn bệnh đang gây tử vong hàng đầu tại Việt Nam.
Khẩu Trang Chống Nắng UPF50+ Chống UV UPPER YOU Chất Lụa Băng Mịn Mát Thoáng Khí cho mùa hè này!