Tỉnh Phú Thọ vào cuộc xu lý vụ hai trẻ 7 và 11 tuổi chưa khai sinh, chưa từng đến trường

Ngay sau khi báo Tiền Phong đăng tải bài “ Chuyện lạ ở Phú Thọ: Hai đứa trẻ 7 và 11 tuổi không giấy khai sinh, không được đến trường ”, ngày 17/4, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Phú Thọ đã vào cuộc nắm bắt tình hình và có văn bản phản hồi đến báo Tiền Phong.

Theo văn bản, sự việc đang được lãnh đạo xã xử lý, tuy nhiên, do phát sinh mâu thuẫn nội bộ, trong đó có yêu cầu xét nghiệm ADN để xác định huyết thống, nên việc đăng ký khai sinh đến nay vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.

Cũng theo văn bản của Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ Phú Thọ, cơ quan này đã báo cáo, đề nghị Thường trực Tỉnh ủy chỉ đạo các cơ quan liên quan khẩn trương vào cuộc, thực hiện đầy đủ quy định của Đảng và Nhà nước, bảo đảm quyền được khai sinh và đến trường của trẻ theo quy định pháp luật.

Liên quan đến vụ việc, dưới góc độ pháp lý, trao đổi với phóng viên báo Tiền Phong, luật sư Hoàng Tùng (Văn phòng luật sư Trung Hòa, Đoàn Luật sư TP Hà Nội) nhận định, đây là trường hợp có dấu hiệu xâm phạm quyền trẻ em . Theo quy định của Luật Trẻ em 2016 và Luật Hộ tịch 2014, việc hai trẻ 11 và 7 tuổi (bé P.T.T và N.H.A) chưa được khai sinh và chưa được đến trường là sự xâm phạm nghiêm trọng các quyền cơ bản của trẻ. Cụ thể, Luật Trẻ em quy định, trẻ có quyền được khai sinh, có quốc tịch, được giáo dục, học tập và phát triển; việc không có giấy khai sinh khiến trẻ gặp nhiều rào cản trong tiếp cận y tế, giáo dục và các chính sách an sinh xã hội. Luật Hộ tịch cũng quy định rõ, trong thời hạn 60 ngày kể từ khi sinh, cha hoặc mẹ có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho con. Việc để kéo dài 7–11 năm là vi phạm nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng và có thể bị xử phạt hành chính theo quy định.

Về vướng mắc hôn nhân giữa anh An và chị Liên, luật sư Tùng cho biết, Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 cùng các văn bản hướng dẫn cho phép đăng ký khai sinh cho trẻ ngoài giá thú. Cụ thể, theo Nghị định 123/2015/NĐ-CP, nếu cha mẹ chưa đăng ký kết hôn, trẻ vẫn được khai sinh: trường hợp xác định được cha thì kết hợp thủ tục nhận cha, con; nếu chưa xác định được cha thì đăng ký theo họ mẹ và để trống phần thông tin về cha. Do đó, các vướng mắc về hộ khẩu hay hôn nhân không phải là lý do để từ chối quyền khai sinh của trẻ.

Cũng theo luật sư Tùng, đối với yêu cầu xét nghiệm ADN từ phía gia đình, đây là quyền cá nhân nhằm xác định huyết thống, nhưng không được trở thành rào cản đối với việc đăng ký khai sinh . Trong trường hợp có tranh chấp, UBND cấp xã cần hướng dẫn các bên giải quyết theo thẩm quyền, song để đảm bảo quyền lợi trước mắt, có thể ưu tiên đăng ký khai sinh cho trẻ theo diện chưa xác định được cha để các em kịp thời được đến trường, sau đó bổ sung thông tin khi có kết quả xác định.

Luật sư Tùng nhận định, đây là một vụ việc điển hình của sự thiếu hiểu biết pháp luật kết hợp với mâu thuẫn gia đình đè nặng lên quyền lợi của trẻ nhỏ. Chính quyền cần tách rời việc tranh chấp ADN và việc làm giấy khai sinh; sau đó, hãy khai sinh cho trẻ theo họ mẹ trước để giải quyết vấn đề đi học ngay lập tức; việc xác định người cha và dòng họ sẽ được cập nhật sau khi có kết quả pháp lý về huyết thống.

“Hiến pháp Nước CHXHCN Việt Nam khẳng định trẻ em được Nhà nước, gia đình và xã hội bảo vệ, chăm sóc. Các cơ quan chức năng, trong đó có ngành giáo dục địa phương, cần có giải pháp linh hoạt như tiếp nhận trẻ học dự thính hoặc dựa trên xác nhận cư trú trong thời gian chờ hoàn thiện giấy tờ. Trường hợp cha mẹ không thực hiện nghĩa vụ, các tổ chức như cơ quan lao động – thương binh và xã hội hoặc hội phụ nữ có thể đứng ra hỗ trợ đăng ký khai sinh cho trẻ “, luật sư Tùng nhấn mạnh.