Người cao và người thấp, ai sống thọ hơn?

Một số dữ liệu dịch tễ học cho thấy những người có chiều cao thấp hơn có xu hướng sống lâu hơn. Tuy vậy, mối liên hệ này mang tính đa yếu tố, chịu ảnh hưởng từ di truyền, quá trình chuyển hóa cũng như lối sống của mỗi cá nhân.

Một trong những nghiên cứu đáng chú ý được công bố năm 2014 sau khi theo dõi hơn 8.000 người đàn ông Mỹ gốc Nhật trong nhiều năm. Cụ thể, lối sống và tình trạng sức khỏe của 8.003 người tham gia được ghi nhận và phân tích trong thời gian dài. Trong nhóm này, khoảng 1.200 người sống tới tuổi ngoài 90, thậm chí vượt mốc 100 tuổi.

Nhiều nghiên cứu khoa học ghi nhận mối liên hệ giữa chiều cao và tuổi thọ, trong đó người có chiều cao thấp hơn được cho là có xu hướng sống lâu hơn. (Ảnh minh họa)

Kết quả cho thấy những người có chiều cao thấp hơn thường mang một biến thể của gen FOXO3 – loại gen được cho là có liên quan đến tuổi thọ dài. Biến thể gen này khiến cơ thể có kích thước nhỏ hơn trong giai đoạn phát triển ban đầu, đồng thời đi kèm một số đặc điểm sinh học có lợi. Những người mang biến thể FOXO3 thường có mức insulin trong máu thấp hơn và nguy cơ mắc ung thư thấp hơn so với nhóm còn lại. Theo kết quả nghiên cứu, nhóm đàn ông có chiều cao dưới 1,57m có tuổi thọ trung bình cao hơn so với nhóm cao trên 1,62m.

Xu hướng tương tự cũng được ghi nhận trong nhiều công trình nghiên cứu khác. Một phân tích công bố năm 2003 trên tạp chí Elsevier đã xem xét dữ liệu từ hàng triệu trường hợp tử vong nhằm tìm mối liên hệ giữa chiều cao và tuổi thọ. Kết quả cho thấy nhóm người thấp hơn có xu hướng sống lâu hơn so với những người có chiều cao vượt trội. Đồng thời, nhóm này cũng ít gặp các bệnh mạn tính liên quan đến chế độ ăn uống, đặc biệt trong giai đoạn trung niên.

Các nghiên cứu trên vận động viên chuyên nghiệp cũng cung cấp thêm những dữ liệu đáng chú ý. Một công trình công bố năm 2017 đã phân tích chiều cao và tuổi thọ của 3.901 cựu cầu thủ bóng rổ từng thi đấu trong giai đoạn 1946-2010. Chiều cao trung bình của các cầu thủ trong nghiên cứu này khoảng 1,97m. Kết quả cho thấy 5% cầu thủ cao nhất có xu hướng qua đời sớm hơn so với nhóm 5% thấp nhất.

Một khảo sát khác trên 2.500 vận động viên nam tại Phần Lan cũng ghi nhận xu hướng tương tự. Những vận động viên trượt băng, vốn thường có chiều cao dưới 1,8m, có tuổi thọ trung bình cao hơn khoảng 7 năm so với các vận động viên bóng rổ cao lớn.

Theo các nhà khoa học, nhiều cơ chế sinh học có thể góp phần giải thích hiện tượng này. Chuyên gia nhân khẩu học Jean-Marie Robine cho rằng cơ thể có kích thước càng lớn thì quá trình tái tạo và thay thế tế bào càng phải diễn ra nhiều hơn để duy trì hoạt động của các cơ quan. Quá trình tái tạo tế bào diễn ra liên tục trong thời gian dài có thể khiến cơ thể bị “hao mòn” nhanh hơn theo thời gian.

Ads

Đàn ông cao dưới 1,57m có tuổi thọ trung bình cao hơn so với nhóm cao trên 1,62m.

Một giả thuyết khác liên quan đến số lượng tế bào trong cơ thể. Người cao có thể sở hữu số lượng tế bào nhiều hơn đáng kể so với người thấp, thậm chí nhiều hơn tới hàng nghìn tỷ tế bào. Khi số lượng tế bào lớn hơn, các gốc tự do hoặc tác nhân gây ung thư cũng có nhiều cơ hội tác động hơn. Khi con người già đi, khả năng tái tạo tế bào suy giảm, khiến việc sửa chữa tổn thương ở mô và cơ quan trở nên khó khăn hơn.

Một số nghiên cứu cũng chỉ ra mối liên hệ giữa chiều cao và nguy cơ ung thư. Công bố trên tạp chí Cancer, Epidemiology, Biomarkers & Prevention cho thấy cứ tăng thêm khoảng 10cm chiều cao, nguy cơ phụ nữ mắc một trong 19 loại ung thư được khảo sát tăng khoảng 13%.

Ngoài ra, yếu tố tim mạch cũng được xem là một khả năng giải thích khác. Khi tuổi tác tăng lên, mạch máu có xu hướng kém đàn hồi hơn, khiến hệ tim mạch phải hoạt động nhiều hơn để duy trì lưu thông máu. Ở những người cao, hệ thống mạch máu dài hơn nên tim cần tạo áp lực lớn hơn để bơm máu đi khắp cơ thể. Theo thời gian, điều này có thể làm gia tăng nguy cơ gặp các vấn đề liên quan đến tim mạch hoặc mạch máu não.

Tuy vậy, các nhà khoa học nhấn mạnh rằng chiều cao không phải lúc nào cũng gắn với bất lợi về sức khỏe. Một số nghiên cứu cho thấy người cao có nguy cơ thấp hơn đối với một số bệnh, trong đó có tiểu đường tuýp 2 ở phụ nữ và bệnh Alzheimer.

Tuổi thọ của mỗi người phụ thuộc tổng hợp vào nhiều yếu tố.

Từ các kết quả nghiên cứu hiện có, giới khoa học cho rằng chiều cao chỉ là một yếu tố có thể liên quan đến tuổi thọ, song không đóng vai trò quyết định. Tuổi thọ của mỗi người còn chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố khác như môi trường sống, chế độ dinh dưỡng, mức độ vận động, thói quen sinh hoạt và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế. Duy trì lối sống lành mạnh vẫn được xem là yếu tố quan trọng nhất giúp kéo dài tuổi thọ, bất kể chiều cao của mỗi cá nhân.